Even sparren?
HomeTaalbankTaaltipsKoppelteken en oudijzerhandelaar

Koppelteken en oudijzerhandelaar

koppelteken

Soms kun je het koppelteken, of streepje, weglaten; in andere gevallen maakt het wel degelijk verschil uit.

Met of zonder koppelteken?

In havo-diploma, Tweede Kamer-lid en wolharige-mammoetkiezen mag je het streepje weglaten. De tekst wordt hierdoor rustiger, al leest wolharigemammoetkiezen de eerste keer wat stroef. Wolharige mammoetkiezen (met spatie) is trouwens fout, want kiezen zijn nooit wolharig.

Het streepje in bed-onderstel is vrijblijvend, maar kan voorkomen dat je bedonder-stel leest, zeker in een Bonnie en Clyde-achtig verhaal.

Een oudijzerhandelaar is niet hetzelfde als een oud-ijzerhandelaar, oftewel voormalig ijzerhandelaar. Eigenlijk moet dit een oud-oudijzerhandelaar zijn. En er lopen vast wel oude oud-oudijzerhandelaren rond.

Sms-bericht schrijf je mét streepje, omdat het een samenstelling is; sms’je met apostrof, omdat het een ‘afleiding’ is van sms. Havodiploma schrijf je zonder streepje omdat havo een afkorting is die je als één woord kunt uitspreken, in tegenstelling tot sms. Havo-opleiding schrijf je mét streepje om klinkerbotsing te voorkomen (o-o, o-e, i-e, i-i et cetera).

In Vitamine B-complex (met spatie) en ‘een FN SCAR 17 CQC-geweer met 7.62x51mm NATO-patronen‘ voorkomen de streepjes dat een hoofdletter direct naast een kleine letter komt te staan. Daarbij is FN SCAR 17 CQC geen afkorting die je als één woord kunt uitspreken.

Koppeltekens in samenkoppelingen

Huis-tuin-en-keukenpsychologie schrijf je zonder streepje voor psychologie (het grondwoord). Al klinkt een bouw-je-eigen-vliegtuighandleiding alsof je hiermee een vliegtuighandleiding kunt bouwen. Alternatief: ‘bouw je eigen vliegtuig’-handleiding.

Het verschil tussen koppelteken en gedachtestreepje

Voor de zekerheid, het koppelteken is hetzelfde teken als het minteken. Het gedachte- of aandachtstreepje ( – ) is langer en staat meestal tussen twee spaties. Sommige lettertypes, bijvoorbeeld Courier New, laten geen verschil zien tussen koppeltekens en aandachtstreepjes, met het risico dat de uiteindelijke tekst de verkeerde streepjes op de verkeerde plek bevat.

Afbreken met koppelteken

Een handige extra functie van het koppelteken: op m’n site vind je een streepje tussen manuscript en redactie. Taalkundig niet nodig, maar op een smartphone bleek manuscriptredactie nét niet in de breedte te passen. Door het koppelteken wordt het netjes afgebroken.

Laatst gewijzigd op 3 februari 2017
Foto's met dank aan o.a. shutterstock.com en unsplash.com

Vond je dit interessant?

Abonneer je op de Taalalert. Dan krijg je regelmatig leerzame artikelen in je mailbox. Bovendien ontvang je het gratis e-book Snel Beter Schrijven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Contact opnemen?

Vul je nummer in en we bellen je zo snel mogelijk terug.


Ontvang gratis Taalalerts!

Blijf op de hoogte. Je ontvangt regelmatig leerzame artikelen in je mailbox.
Bovendien ontvang je het gratis e-book Snel Beter Schrijven.