Een lache kerel in een chille trein

bijvoeglijk naamwoord

chille trein

Reizend in de internationale trein van Amsterdam naar Deventer hoorde ik het een jongen van een jaar of 16 tegen zijn maatjes zeggen: “Wat een chille trein.”
Hij bedoelde duidelijk niet dat het een trein was waarin je lekker kunt chillen. Dat kun je in iedere trein. Hij vond deze trein er anders en mooier uitzien dan de geijkte Nederlandse treinen. Cooler eigenlijk. Of zoiets.

Lak

De jongen geeft met zijn uitspraak aan dat taalgebruikers lak hebben aan regels, streven naar gemak en daarom zelf nieuwe grammaticale constructies maken.
In ‘een chille trein’ wordt van het werkwoord ‘chillen’ een bijvoeglijk naamwoord gemaakt. Nou worden er heel veel bijvoeglijke naamwoorden van werkwoorden gemaakt,  bijvoorbeeld ‘de gekookte eieren’ van het werkwoord ‘koken’ en dus van het voltooid deelwoord  ‘gekookt’. Ook van het hele werkwoord kun je een bijvoeglijk naamwoord maken, bijvoorbeeld ‘het lachende kind’.

Makkelijk

In ‘chille trein’ is er een volkomen nieuwe manier gebruikt om van een werkwoord een bijvoeglijk naamwoord te maken. Simpelweg door de ‘n’ weg te laten. Als ‘mooie trein’ (mooi + e) kan, moet ‘chille (chill + e) trein’ ook kunnen. Wat kan taal toch simpel zijn.

Ik heb jongelui ook horen zeggen: “Een lache kerel.” Grammaticaal klopt het net zo min. Eigenlijk moet je dus zeggen: “Een kerel om wie je kunt lachen.” Dat betekent dat je in plaats van een bijvoeglijke bijzin (om wie je kunt lachen) zelf een bijvoeglijk naamwoord (lache) maakt. Dat de korte versie onjuist is, maakt dan niets uit. Het is makkelijker en de zeggingskracht is groter. Daar valt de gemiddelde taalgebruiker wel voor.

Koningin

Ik zie de koningin nog niet gauw zeggen dat Den Haag een kicke stad is. Ook zal het nog een tijdje duren voordat de voorzitter van de Tweede Kamer het over een relaxe vergadering heeft.
Maar nieuwe taalconstructies die gebaseerd zijn op eenvoud, winnen bij het brede publiek over het algemeen snel terrein. Ik blijf het volgen.

Meer over

Deel dit artikel

Vond je dit interessant?

Abonneer je op de Taalalert. Dan krijg je regelmatig leerzame artikelen in je mailbox. Bovendien ontvang je het gratis e-book Snel Beter Schrijven.

Wij gaan altijd zorgvuldig om met je persoonsgegevens en gebruiken deze alleen om contact met jou op te kunnen nemen. Meer daarover in onze privacyverklaring.

Something went wrong. Please check your entries and try again.

Gerelateerde artikelen

Punt. Zo, dat was de laatste zin

Punt! Zo, dat was de laatste zin.

Genoeg? Of plak je er nog een achteraan? De tekstjes hieronder stoppen bij de zin voor de dikgedrukte zin. Was al best mooi, maar de dikgedrukte zinnen voegen toch wat toe. Je kunt versterken, samenvatten en zelfs verrassen. Kijk maar: Ons vaste team bestaat uit twaalf medewerkers en twee leidinggevenden. Daarnaast hebben wij vijf flexmedewerkers …

Punt! Zo, dat was de laatste zin. Lees verder »

Read More
E is MC

E = MC²

Besser Einstein in der Hand als Zehn Keinsteins in der Luft Ingewikkelder wordt het vandaag niet meer. E = MC². Albert Einstein is er wereldberoemd mee geworden. De befaamde relativiteitstheorie. E= energie M=massa C= (licht)snelheid. En dan nu een enorm geforceerd bruggetje van hogere natuurkunde naar gewone taal. Komt ie:  Ga na of jouw tekst …

E = MC² Lees verder »

Read More
Jouw bevel is ons houvast

Jouw bevel is ons houvast

“Laat ik alvast gezegd hebben. Dat al die helden en helpers in de zorg mogen verwachten dat wij ons aan de regels houden.” Oei. Serious business. De minister-president wil dat we ons gedrag veranderen. Zo lang als nodig. Dat was uit één van de eerste persconferenties. Een week later zaten we weer met z’n allen …

Jouw bevel is ons houvast Lees verder »

Read More

Laat een reactie achter

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Scroll naar top