Dit keer of deze keer, ditmaal of deze maal?

  • Door Willem Verdaasdonk
  • 19 september 2016
deze keer

dit keer

Dit keer komt hij met de auto in plaats van de trein.
Deze keer komt hij met de auto in plaats van de trein.
Ditmaal komt hij met de auto in plaats van de trein.
Voor deze ene maal komt hij met de auto in plaats van de trein.

Zoals je kunt zien aan de duimpjes zijn al deze zinnen goed. Maar wel met de volgende kanttekening.

Verwijzen naar de-woorden en het-woorden

Als je verwijst naar de-woorden gebruik je die of deze.

Keer is een de-woord: de keer, en dus zeg je normaal gesproken ook die keer of deze keer.
Maal is (meestal) ook een de-woord: de maal, en dus zeg je normaal gesproken ook die maal of deze maal.

Ik heb hem zelden zo gelukkig gezien als die keer.
Deze keer mag je wat langer opblijven.
Nou vooruit dan, voor deze ene maal.
Die maal besloot ik een andere weg te kiezen.

Naar het-woorden verwijs je met dit of dat.

Als voorbeeld nemen we het moment.

Ik heb hem zelden zo gelukkig gezien als dat moment.
Op dit moment ben ik bezig met een lijvig rapport.

Waarom zijn dan toch alle zinnen boven in dit artikel goed?

Vroeger was maal een het-woord en daarom was het ook dit maal. De twee woorden groeiden door de jaren heen aan elkaar en zo ontstond ditmaal. Dit is gewoon blijven bestaan. Het is zelfs de meest gebruikelijke vorm geworden en heeft voorkeur boven deze maal en die maal.

Waarschijnlijk onder invloed van ditmaal gingen mensen ook dit keer zeggen. Ook die uitdrukking heeft al eeuwenlang een plek in onze taal, maar dan wel in de betekenis van (voor) deze keer (bron: digitale Van Dale). Ook dat keer komt trouwens voor.

Dit keer zie ik het door de vingers.
Dat keer besloot ik het anders te doen.

Andere combinaties zijn fout, vooral die met eerste of volgende

Dit eerste keer maakte veel indruk op ons.*
Dat volgende keer namen we een afslag eerder.*

Deze eerste keer maakte veel indruk op ons.
Die volgende keer namen we een afslag eerder.

Meer over

Deel dit artikel

Vond je dit interessant?

Abonneer je op de Taalalert. Dan krijg je regelmatig leerzame artikelen in je mailbox. Bovendien ontvang je het gratis e-book Snel Beter Schrijven.

Wij gaan altijd zorgvuldig om met je persoonsgegevens en gebruiken deze alleen om contact met jou op te kunnen nemen. Meer daarover in onze privacyverklaring.

Something went wrong. Please check your entries and try again.

Gerelateerde artikelen

Punt. Zo, dat was de laatste zin

Punt! Zo, dat was de laatste zin.

Genoeg? Of plak je er nog een achteraan? De tekstjes hieronder stoppen bij de zin voor de dikgedrukte zin. Was al best mooi, maar de dikgedrukte zinnen voegen toch wat toe. Je kunt versterken, samenvatten en zelfs verrassen. Kijk maar: Ons vaste team bestaat uit twaalf medewerkers en twee leidinggevenden. Daarnaast hebben wij vijf flexmedewerkers …

Punt! Zo, dat was de laatste zin. Lees verder »

Read More
E is MC

E = MC²

Besser Einstein in der Hand als Zehn Keinsteins in der Luft Ingewikkelder wordt het vandaag niet meer. E = MC². Albert Einstein is er wereldberoemd mee geworden. De befaamde relativiteitstheorie. E= energie M=massa C= (licht)snelheid. En dan nu een enorm geforceerd bruggetje van hogere natuurkunde naar gewone taal. Komt ie:  Ga na of jouw tekst …

E = MC² Lees verder »

Read More
Jouw bevel is ons houvast

Jouw bevel is ons houvast

“Laat ik alvast gezegd hebben. Dat al die helden en helpers in de zorg mogen verwachten dat wij ons aan de regels houden.” Oei. Serious business. De minister-president wil dat we ons gedrag veranderen. Zo lang als nodig. Dat was uit één van de eerste persconferenties. Een week later zaten we weer met z’n allen …

Jouw bevel is ons houvast Lees verder »

Read More

1 reactie op “Dit keer of deze keer, ditmaal of deze maal?”

  1. Beste Joke,

    Wat goed dat je hier aandacht aan besteedt! Ik merk dat er veel verwarring bestaat over de juiste aanwijzende voornaamwoorden bij het woord ‘keer’. Artikelen zoals deze dragen bij aan een beter begrip van het juiste taalgebruik bij dit woord.

    Toch heb ik een tweetal opmerkingen naar aanleiding van je artikel.

    Ten eerste is ‘dit keer’ volgens Onze Taal (https://onzetaal.nl/taaladvies/deze-keer-dit-keer/) een vaste uitdrukking in de betekenis ‘bij deze gelegeheid’, ‘nu’. Dat is niet het geval bij ‘dat keer’ en volgens Taaladvies (https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/204/deze_keer_dit_keer_deze_maal_ditmaal/) kan ‘dat keer’ niet.

    Ten tweede denk ik dat het kan helpen om een korte toelichting toe te voegen over waarom combinaties zoals met ‘eerste’ of ‘volgende’ fout zijn. Simpelweg het vermelden dat wanneer ‘keer’ bepaald wordt door een telwoord of een bijvoeglijk naamwoord het niet gecombineerd mag worden met ‘dit’ zou voldoende moeten zijn.

    Bedankt voor dit artikel!

    Groeten,

    Hashim

Laat een reactie achter

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Scroll naar top