Even sparren?
HomeTaalbankTaaltips't Kofschip en kofschiptaxietje

’t Kofschip en kofschiptaxietje

't kofschip

Het is gebeurt.
Het programma wordt herhaalt.
Wanneer heb jij voor het laatst iets gefaxed?
Het is gebeurd.
Het programma wordt herhaald.
Wanneer heb jij voor het laatst iets gefaxt?

Schrijf je het voltooid deelwoord met een d of een t?

Dit is een van de moeilijkste regels uit de Nederlandse taal.
Waarom? Omdat je in beide gevallen een t hoort.
Daarom gebruiken leerkrachten al sinds jaar en dag ezelbruggetjes om leerlingen dit aan te leren.

Ezelsbruggetje 1: ’t kofschip

In ‘t kofschip zitten precies alle letters die ervoor zorgen dat het voltooid deelwoord eindigt op een t.
Je moet dan alleen nog weten hoe je die letters bepaalt. Dat doe je in de volgende vier eenvoudige stappen:

  1. Haal eerst de -en van het hele werkwoord af.
  2. Eindigt het afgekapte werkwoord (de stam) op een van de letters uit ’t kofschip, dan schrijf je een t. In de andere gevallen een d.
  3. Schrijf vervolgens de vorm op die bij ik hoort.
  4. Zet daar de d of de t achter (als die er nog niet staat) en plaats er eventueel ge- voor.

branden   > brand (niet in ’t kofschip)    > ik brand   > gebrand
luisteren   > luister (niet in ’t kofschip)    > ik luister   > geluisterd
kappen     > kapp (wel in ’t kofschip)      > ik kap       > gekapt
verhuizen  > verhuiz (niet in ’t kofschip)  > ik verhuis > verhuisd
leven         > lev (niet ’t kofschip)             > ik leef       > geleefd

Omdat er tegenwoordig zoveel Engelse woorden in onze taal voorkomen die eindigen op een andere klank, is het ezelbruggetje aangepast naar kofschiptaxietje. Daar zit ook de x en de (t)sj-klank in.

faxen        > fax (wel in kofschiptaxietje)      > ik fax      > gefaxt
crashen   > crash  (wel in kofschiptaxietje)  > ik crash  > gecrasht
racen       > rac (wel in kofschiptaxietje)      > ik race    > geracet

Ezelsbruggetje 2: verleden tijd

 Als je zeker weet hoe de verleden tijd van een werkwoord is, kun je horen of het een d of een t moet zijn.

blaffen – blafte – geblaft
schrobben – schrobde – geschrobd
herhalen – herhaalde – herhaald
gebeuren – gebeurde – gebeurd
douchen – douchte – gedoucht
bloeien – bloeide – gebloeid
liken – likete – geliket

Natuurlijk heb je ook voltooide deelwoorden die eindigen op -en en voltooide deelwoorden die van klank veranderen (sterke werkwoorden), maar daar heeft niemand problemen mee.

schenken – geschonken
schrijven – geschreven
lopen – gelopen
geven – gegeven

Laatst gewijzigd op 8 juli 2014
Foto's met dank aan o.a. shutterstock.com en unsplash.com

Vond je dit interessant?

Abonneer je op de Taalalert. Dan krijg je regelmatig leerzame artikelen in je mailbox. Bovendien ontvang je het gratis e-book Snel Beter Schrijven.

Reacties

Jos Verdaasdonk | 2 jaar geleden

Beste Lia,

In dit geval zijn wij het volledig met je eens. De ‘T’ in ’t kofschip maakt het ezelsbruggetje alleen maar vollediger.
De T telt ook mee in deze regel. En de gebruiker kan aan de T zien dat het om vervoeging met Te of Ten gaat in de verleden- en voltooide tijd.

Dus voortaan:
’t kofschip of ’t fokschaap.


Lia | 2 jaar geleden

Ik zou altijd voor kofschip een ’t schrijven. Waarom? Veel mensen denken dat je kofschip gebruikt om een d te schrijven als kofschip voorkomt. Ik gebruik de T als ezelsbruggetje. Dat je altijd een t moet schrijven als het in kofschip voorkomt. Zo kunnen de meeste mensen het onthouden.


Wat gebeurd er toch? | Letterhelden | 4 jaar geleden

[…] om de juiste schrijfwijze van voltooide deelwoorden te achterhalen. Daarop bedacht men het kofschiptaxietje. Met dit pasgetimmerde ezelsbruggetje kun je van ieder zwak werkwoord het voltooid deelwoord […]


Leen | 5 jaar geleden

Ik leer mijn cursisten een 1e en een 2e stam.
De 1e stam is domweg wat je overhoudt nadat je EN van het hele werkwoord hebt ‘afgehakt’ ( ik hanteer ook de termen ‘hakken plakken’
( uit de didactiek van het aanvankelijk lezen).
Vervolgens is de vraag of de 1e stam bruikbaar is om er werkwoorden mee te kunnen vervoegen. Ze leren dan de regels die daarvoor gelden).
Voor het vervoegen in de o.v.t. komt dan het ezelsbruggetje van het ‘kofschiptaxietje’ aan de orde.
Om te weten of er in de o.v.t. ( voor zover het zwakke werkwoorden betreft) achter de stam te/ten dan wel de/den moet komen, moeten ze leren kijken naar de laatste medeklinker van de 2e stam, maar in het geval die 1e stam moest worden veranderd: v werd f of z werd s, moeten ze deze medeklinker gebruiken om te bepalen wat ze erachter moeten zetten.


E.Rijnhart | 5 jaar geleden

Leny, het gaat niet om een samenstelling van werkwoorden, maar bij ’t kofschip gaat het om de medeklinkers (t, k, f, s, ch, p) Komen die aan het einde van de stam voor dan volgt een t.
Mijn vraag aan mijn kinderen was altijd: staat die laatste letter in het kofschip? Ja, dan een t. Nee, dan een d.

Hoe vind ik de stam? Hele werkwoord, maar zonder de en of n aan het eind.
Voorbeelden: werken—ik werk
worden—ik word
antwoorden—ik antwoord
groeten—ik groet
gaan—ik ga
zien—ik zie

Staat de laatste letter van de stam in ’t kofschip (de letters o en i doen niet mee)?
Ja, dan krijgt de v.t.: stam + te of stam + ten en het voltooid deelwoord een t
 fiets—–fiets-te, fiets-ten, gefietst
Nee, dan een d: stam + de of stam + den en het voltooid deelwoord een d
 noem—-noem-de, noem-den, genoemd

Het voltooid deelwoord is altijd met ge………., behalve bij werkwoorden die beginnen met
 be……………. (beantwoorden, benoemen, bekennen, bedenken, etc)
 ont…………….(ontvangen, ontkennen, ontdekken, etc)
 ver…………….(veranderen, vergeten, verbeteren, etc)
 onder………….(ondernemen, ondervragen, onderzoeken, etc)


Joke Zwaal | 5 jaar geleden

Dat zijn de werkwoorden waarvan de stam eindigt op een van de letters uit ’t kofschip (of moderner: kofschiptaxietje).


Leny Berkvens | 5 jaar geleden

een reuze handige site, want vooral jongeren struikelen hierover. Helaas kan ik niet vinden uit welke werkwoorden
‘T kofschip is samengesteld, daar had ik nu zo graag mijn geheugen mee opgefrist!


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Contact opnemen?

Vul je nummer in en we bellen je zo snel mogelijk terug.


Ontvang gratis Taalalerts!

Blijf op de hoogte. Je ontvangt regelmatig leerzame artikelen in je mailbox.
Bovendien ontvang je het gratis e-book Snel Beter Schrijven.